قفقاز/ ارمنستان-بخش یکم
بازخوانی جستاری در زمینه تاریخ ارمنستان ، نگاشته شده در تابستان 2021 پیش از سفر به ارمنستان. آشنایی با این کشورهمسایه، در درک نقش قفقاز در تاریخ معاصر ایران، به ویژه نهضت مشروطه،رخداد های جنگل و آذربایجان و کردستان سودمند است. حکایت نخست، دریچه ارمنستان در محل تلاقی سه حوزهٔ بزرگ جغرافیایی، یعنی […]
سفر به قفقاز /گرجستان(2)
روز پنجم :حرکت به سوی دریای سیاه “سفر فقط دیدن بناها و شهرها نیست، بلکه تلاشی است برای خواندن لایههای تاریخی یک سرزمین؛ از رود کورا و شهر گوری گرفته تا صومعهها، پادشاهیهای گرجی، نفوذ ایران، روسیه تزاری، شوروی و میراث امروز قفقاز.” مسیر امروز ما ادامهٔ راه روز گذشته بود؛ در امتداد رودخانهٔ کورا […]
سفر به قفقاز/ گرجستان (1)
روز نخست: پرسه در تفلیس شهر تفلیس در کرانهٔ رود کُر بنا شده است. گفته میشود که در سدهٔ پنجم میلادی، به فرمان وختانگ گورگاسالی، پادشاه سرزمینهای شرقی گرجستانِ امروز، در سی کیلومتری مرکز کهنتر مذهبی و فرهنگی منطقه، بنیان نهاده شد. هرچند امروزه در کنارههای دورتر رودخانه، شهرکهای نوساز فراوانی با ساختمانهای بلند و […]
جنبش جنگل؛ از آرمان مشروطه تا جمهوری سوسیالیستی گیلان/3
جنبش جنگل را باید ادامهٔ مستقیم بحران ناتمام مشروطهخواهی در ایران دانست؛ جنبشی که در شرایط فروپاشی اقتدار دولت مرکزی، گسترش نفوذ قدرتهای خارجی و نارضایتی گستردهٔ روستاییان و نیروهای محلی در گیلان سر برآورد. در سالهای پس از پیروزی مشروطه، شمال ایران عملاً به حوزهٔ نفوذ امپراتوری روسیه بدل شده بود و حضور نظامیان […]
اشاراتی به انقلاب فرانسه
ناتمام/ در دست نگارش چهره ها پیش درآمد آبشخور اندیشه های پایه ایِ انقلاب فرانسه از دوره “روشنگری” است. اندیشمندان این دوره اگرچه به جریانات فکری گوناگونی بخش می شدند، اما همگی این نخبگان زبان، رفرانس های یگانه و خاستگاه اجتماعی مشابه داشتند. آنها روشنفکرانی بودند که بیشتر در زمینه حقوقی (فردی،اجتماعی و طبیعی) صاحب […]
آلبانی کمونیست: شکست الگوی خود کفایی
روند “ملت سازی” در آلبانی نسبت به دیگر کشور های اروپایی با تاخیر بسیار آغاز شد. در پی استقلال یونان (1829) و صربستان (1876) ، دراوایل سده بیستم رشد آگاهی به فرهنگ مشترک در آلبانی هم گسترش یافت. در طول جنگ بالکان درسال 1912 استقلال آلبانی و در پی آن استقلال کلیسای ارتدکس** اعلام […]
تمدن سومر: برآمد تمدن در دلتای میانرودان
پیدایش نخستین تمدن شهری در هلال حاصلخیز* در اواخر هزاره چهارم پیش از میلاد، تمدنی در دلتای جنوبی میانرودان (بینالنهرین) شکل گرفت که بهنام «تمدن سومر» شناخته میشود. از ساکنان این سرزمین ها، با عنوان «سرسیاهان»** یاد می شود و بنا بر شواهد، این قوم بهدلیل دگرگونی های زیست محیطی به منطقه کوچ کرده و […]