از ترکمن‌صحرا تا سیستان و بلوچستان؛ مرز، ایل و گسترش فرمانروایی دولت/9
در نقشه‌های دورهٔ پایانی قاجار، ترکمن‌صحرا، سیستان و بلوچستان درون مرزهای ایران جای داشتند؛ اما کشیدن خط مرزی با فرمانروایی روزانه بر زمین یکسان نبود. میان تصمیمی که در تهران گرفته می‌شد و زندگی مردمی که در استپ‌های شمال‌شرق، پیرامون هامون یا کوهستان‌های بلوچستان به سر می‌بردند، راه‌های دشوار، کمبود مأمور، ناتوانی مالی حکومت و […]
حاکمیت بر “راه “،تنش میان ایلات و دولت مرکزی. بختیاری‌ها و قشقایی‌ها در گذار به دولت متمرکز/8
بختیاری‌ها و قشقایی‌ها تنها دو نیروی ایلی در برابر دولت مرکزی نبودند؛ دو کنفدراسیون گسترده با جغرافیا، شیوهٔ معیشت و مناسبات درونی متفاوت به‌شمار می‌آمدند. قدرت بختیاری‌ها بر گذرگاه‌های زاگرس استوار بود و مشارکت در فتح تهران و سپس پیوند با نفت، دامنهٔ نفوذ آنان را به سیاست کشوری گسترش داد. قشقایی‌ها در فارس، با […]
خیابانی ،از حزب و مجلس تا قدرت محلی/6
میهن‌دوستی برای حکومت‌کردن کافی نیست در سال‌های پایانی حکومت قاجار، ایران تنها با دخالت قدرت‌های خارجی روبه‌رو نبود؛ کشور از درون نیز با پرسشی بنیادی دست‌وپنجه نرم می‌کرد. دولت مرکزی که در چارچوب نظام مشروطه عمل می‌کرد، از تأمین امنیت، اجرای قانون و ادارهٔ یکسان سراسر کشور ناتوان مانده بود. در چنین وضعی، جنبش‌های محلی […]
قیام کلنل پسیان در خراسان /5
کلنل محمدتقی‌خان پسیان؛ میهن‌دوستی، قدرت نظامی و دشواری دولت‌سازی در یازدهم مهر ۱۳۰۰ خورشیدی، کشته‌شدن کلنل محمدتقی‌خان پسیان در نزدیکی قوچان به زندگی افسری پایان داد که پاک‌دستی، دلیری و میهن‌دوستی‌اش را حتی بسیاری از مخالفان او انکار نمی‌کردند. نام پسیان در حافظهٔ تاریخی ایران با جوانی، انضباط و سرنوشتی اندوه‌بار پیوند خورده است. چنین […]
جنبش جنگل؛ از آرمان مشروطه تا جمهوری سوسیالیستی گیلان
میهن‌دوستی، قدرت محلی و مسئلهٔ دولت‌سازی گیلان؛ یکی از کانون‌های جنبش مشروطه گیلان برای پیدایش چنین جنبشی زمینه‌ای ویژه داشت. پیوند با بنادر دریای کاسپین، باکو و قفقاز، این ایالت را در معرض رفت‌وآمد کالا، کارگر، اندیشه و کنشگر سیاسی قرار داده بود. مهاجران ایرانی در قفقاز با صنعت نفت، تشکل‌های کارگری، سوسیال‌دموکراسی و شیوه‌های […]
ایران در آستانه سده چهاردهم خورشیدی/بخش یکم
سرزمین، جمعیت و ساختار قدرت جامعه‌ای چندگانه میان پیوندهای محلی، انقلاب مشروطه و دولت ناتوان درآمد: ایران در پایان یک سده ایران در آستانهٔ سدهٔ چهاردهم خورشیدی سرزمینی یکپارچه بر روی نقشه، اما ناهموار و چندپاره در تجربهٔ روزمرهٔ حکمرانی بود. نام ایران، خاطرهٔ تاریخی آن و وابستگی به پادشاهی مشترک برای باشندگان کشور ناشناخته […]
ایرانیان در قلمرو روسیه؛ از مهاجرت برای کار تا تجربه انقلاب
آماده برای انتشار +عکس +کامل کردن منابع+ توضیح برای چند شخصیت نریمان ، اورژنیکدزه، حیدر خان، دوستدار، پیشه وری از میدان‌های نفتی باکو تا شبکه‌های سیاسی تاشکند مقدمه: راهی که با جست‌وجوی نان آغاز شد پیش از آنکه اعلامیه‌های انقلابی و برنامه‌های حزبی از قفقاز به ایران برسند، مردانی با پای پیاده راه شمال را […]
سفر نامه ارمنستان /بخش دوم
نسخه آماده انتشار .چند عکس از خارج ایروان افزوده شود.+بخشی از متن اصلی به پانویس منتقل گردد گغارد و گارنی؛ دو چهره از گذشتهٔ ارمنستان سفر یک‌روزهٔ ما به گغارد و گارنی، از شهر به دره‌ای کوهستانی و سرسبز می‌رسید. فاصلهٔ دو بنا چندان زیاد نیست، اما هرکدام به دوره و جهان فرهنگی متفاوتی تعلق […]
فرآیند شکل‌گیری هویت ملی آذربایجانی در شمال ارس
درآمد هدف این جستار زیر سؤال بردن هویت ملی مردم جمهوری آذربایجان یا هیچ‌یک از مرزهای شناخته‌شده بین المللی امروز جهان نیست. هر ملت معاصر، فارغ از چگونگی پیدایش تاریخی آن، واقعیتی انسانی و سیاسی است. موضوع این نوشته تنها بررسی این پرسش است که چگونه جامعه‌ای از مسلمانان ترک‌زبان شمال ارس، که تا آغاز […]
سفرنامه ارمنستان/بخش یکم
آماده انتشار/عکس ها زیر نویس شود و چند عکس اضافه شود از ایروان تا دلیجان؛ شهر، راه و زندگی روزمره در ارمنستان ورود به ایروان؛ نخستین نگاه از پنجره درود بر همسفران؛ به ایروان، پایتخت ارمنستان، رسیده‌ایم. دوستی ارمنی در فرودگاه به پیشوازمان آمد. در راه شهر از خیابانی گذشتیم که فروشگاه‌های مصالح ساختمانی در […]