قفقاز: از فروپاشی امپراتوری تا پیدایش دولت- ملت ها
فروپاشی امپراتوری روسیه؛ برآیند بحرانهای انباشته فروپاشی امپراتوری روسیه در سال ۱۹۱۷ رخدادی ناگهانی و تنها پیامد جنگ جهانی اول یا انقلاب بلشویکی نبود؛ بلکه فرجام بحرانهایی بود که در سراسر سده نوزدهم در ساختار سیاسی، اجتماعی و اقتصادی این امپراتوری انباشته شده بود. دولت تزاری، با وجود گسترش سرزمینی و افزایش توان نظامی، نتوانست […]
قفقاز در عصر روسیه /1
از ورود پتر بزرگ تا فروپاشی امپراتوری تزاری (۱۷۲۲–۱۹۱۷) مقدمه: قفقاز؛ سرزمینی میان امپراتوریها قفقاز در طول تاریخ خود کمتر یک فضای جداافتاده و منزوی بوده است. جایگاه جغرافیایی این سرزمین، میان استپهای اوراسیا در شمال، فلات ایران در جنوب، آناتولی در غرب و دریای کاسپین و راههای آسیای مرکزی در شرق، آن را به […]
قفقاز در عصر روسیه/2
بخش دوم: دگرگونی اقتصادی، نفت باکو و پیدایش جامعه نوین قفقاز دگرگونی اقتصادی قفقاز؛ از راههای سنتی تا اقتصاد امپراتوری الحاق قفقاز به امپراتوری روسیه تنها به معنای تغییر حاکمیت سیاسی نبود؛ بلکه این منطقه را وارد شبکه اقتصادی گستردهتری کرد که مرکز آن در شمال، در شهرهای روسیه اروپایی قرار داشت. روسیه کوشید قفقاز […]
قفقاز/چرا آناتولی ترک شد و قفقاز نه؟
جغرافیا، کوچ، هویت و سرنوشت دو سرزمین همسایه پیشزمینه: کوچ بزرگ به سوی غرب در جستارهای گذشته، به جابهجایی موجهای گسترده قبایل ساکن استپهای شرقی اوراسیا به سوی غرب پرداختیم؛ حرکتی تاریخی که طی چندین سده، سیمای قومی و سیاسی بخش بزرگی از آسیا و اروپا را دگرگون ساخت. این کوچهای بزرگ، گروههای بسیاری از […]
برگی ازتاریخ:سر برآوردن قدرت های محلی در آستانه سده چهارده خورشیدی
. ایران در آستانهٔ سدهٔ چهارده خورشیدی: زمینههای بینالمللی و ساختار درونی نیمهٔ دوم سدهٔ نوزدهم میلادی، دورهای سرنوشتساز در تاریخ جهان بهشمار میآید؛ دورانی که با جهش شتابان صنعتی در اروپای غربی ،بهویژه در انگلستان وفرانسه و آلمان، و همزمان با افول تدریجی امپراتوریهایی چون عثمانی، اتریش و روسیه همراه بود. در پی این […]
کرت؛ آستانهٔ تمدن اروپایی و پیوندهای فراموششدهٔ مدیترانه و خاورزمین
خوانشی در سنت تاریخنگاری ساختاری ،برگرفته از اندیشههای فردیناند برودل و فریدون آدمیت بازخوانی جستار ژوئن سال 2020 در سایت راه ۱. کرت در سپیدهدم تاریخ دیرپای مدیترانه کرت، بزرگترین جزیرهٔ یونان در خاور مدیترانه، یکی از نخستین کانونهای تمدن در اروپا بهشمار میرود. نخستین باشندگان این جزیره، بهگمان فراوان، از آناتولی به آن کوچیده […]
از دریای سفلی (خلیج فارس) تا دریای علیا (مدیترانه) بخش 2
بازنویسی جستاری پیشین در سایت راه در سال 2020 پیش درآمد: خاور میانه عصرما ،مرکز بحران های بی پایان اجتماعی-سیاسی، معیادگاه گروه های متخاصم افراطی مذهبی و میدان جنگ های نیابتی قدرت های استعماری است. از منظر جهانی و به ویژه غربی این منطقه مشکل زا، جنگ افروز نا توان از همزیستی متمدنانه با دیگران […]
مکتب نو افلاطونی
بازنویسی یک نوشته در زمینه همجوشی و پیوند فرهنگ ها.(تاریخ نگارش نخستین 2019) سرآغاز مکتب نو افلاطونی پلی است میان فلسفه کلاسیک یونان از یک سو و نحله های فلسفی و فکری دوران پس از آن. فلوطین، نماینده اصلی این جریان فلسفی در سده سوم میلادی می زیست. هرچند پایه تفکر فلوطین در فلسفه افلاطون […]
تاملی کوتاه در اندیشه های متفکران سده نوزدهم فرانسه / بخش دو
اندیشهٔ لیبرال فرانسوا گیزو: میان اصلاح، نظم و آزادی فرانسوا گیزو(1874-1787) یکی از چهرههای برجستهٔ فکری و سیاسی سدهٔ نوزدهم فرانسه است. او که همزمان تاریخنگار، فیلسوف، حقوقدان و سیاستمدار بود، نمایندهٔ نوعی خاص از لیبرالیسم است که بر عقلانیت، نظم اجتماعی و گرایش تدریجی به آزادی استوار است. آثار نظری و تجربیات سیاسی او، […]
تاملی کوتاه دراندیشه های متفکران سده نوزده/بخش 1
در جستار های گذشته، به بررسی کوتاه از رخداد های سده نوزده پرداخته شد. دراین جستار پس از ِیادآوری نام اندیشمندان سده نوزدهم، به بررسی کوتاه ایده چندتن از آنها می پردازیم که در زمینه شناخت جامعه تاثیر گذار بودند. فیلسوفان و متفکران سیاسی نویسندگان و روشنفکران دانشمندان و متفکران علمی در آمد: تحولات و […]