جنبش جنگل؛ از آرمان مشروطه تا جمهوری سوسیالیستی گیلان/3
جنبش جنگل را باید ادامهٔ مستقیم بحران ناتمام مشروطهخواهی در ایران دانست؛ جنبشی که در شرایط فروپاشی اقتدار دولت مرکزی، گسترش نفوذ قدرتهای خارجی و نارضایتی گستردهٔ روستاییان و نیروهای محلی در گیلان سر برآورد. در سالهای پس از پیروزی مشروطه، شمال ایران عملاً به حوزهٔ نفوذ امپراتوری روسیه بدل شده بود و حضور نظامیان […]
ایران در آستانه سده چهاردهم خورشیدی/بخش دوم
این جستار درآمدی است بر بررسی پدیدهٔ برآمدن قدرتهای محلی در ایرانِ. گذار از ممالک محروسه به دولت ملی؛ پدیدهای که در اشکال گوناگون، از جنبش جنگل و خیزشهای شهری چون خیابانی و پسیان، تا کنشهای ایلی و منطقهای همچون گردنکشیهای سمیکو، قاضی محمد و راهزانی گروه هایی چون نایب حسین کاشی، تبلور یافت. این […]
برگی ازتاریخ:سر برآوردن قدرت های محلی در آستانه سده چهارده خورشیدی
. ایران در آستانهٔ سدهٔ چهارده خورشیدی: زمینههای بینالمللی و ساختار درونی نیمهٔ دوم سدهٔ نوزدهم میلادی، دورهای سرنوشتساز در تاریخ جهان بهشمار میآید؛ دورانی که با جهش شتابان صنعتی در اروپای غربی ،بهویژه در انگلستان وفرانسه و آلمان، و همزمان با افول تدریجی امپراتوریهایی چون عثمانی، اتریش و روسیه همراه بود. در پی این […]
کرت؛ آستانهٔ تمدن اروپایی و پیوندهای فراموششدهٔ مدیترانه و خاورزمین
خوانشی در سنت تاریخنگاری ساختاری ،برگرفته از اندیشههای فردیناند برودل و فریدون آدمیت بازخوانی جستار ژوئن سال 2020 در سایت راه ۱. کرت در سپیدهدم تاریخ دیرپای مدیترانه کرت، بزرگترین جزیرهٔ یونان در خاور مدیترانه، یکی از نخستین کانونهای تمدن در اروپا بهشمار میرود. نخستین باشندگان این جزیره، بهگمان فراوان، از آناتولی به آن کوچیده […]
از دریای سفلی (خلیج فارس) تا دریای علیا (مدیترانه) بخش 2
بازنویسی جستاری پیشین در سایت راه در سال 2020 پیش درآمد: خاور میانه عصرما ،مرکز بحران های بی پایان اجتماعی-سیاسی، معیادگاه گروه های متخاصم افراطی مذهبی و میدان جنگ های نیابتی قدرت های استعماری است. از منظر جهانی و به ویژه غربی این منطقه مشکل زا، جنگ افروز نا توان از همزیستی متمدنانه با دیگران […]
ادامه “راه”
باز خوانی جستارهای پیشین جستاری کوتاه دربارهی طبیعت، جامعه و آزادی در این جستار میکوشم درباره پیوند خود با دو مقولهی بنیادین،طبیعت و جامعه، بیاندیشم. و با شناخت محدودیت هایم به درک روشن تری از آزادی دست یابم طبیعت من طبیعت را دوست میدارم، با آنکه میدانم نابینا و بیگذشت است. از جایگاه موجودی ناچیز […]
مانی، شهسواری از دیار نور
بازبینی و ساماندهی جدید مقدمه: زمینههای پیدایش مانویت سدهٔ سوم میلادی را میتوان یکی از نخستین بزنگاههای «جهانیشدن» در تاریخ دانست. گسترش بازرگانی، بهویژه در امتداد راه ابریشم، و پیوند فزایندهٔ شرق و غرب، شبکهای از شهرهای بزرگ را در گسترهای پدید آورد که امروزه خاورمیانه نامیده میشود: اسکندریه، انطاکیه، قسطنطنیه، بابل و تیسفون. این […]
مکتب نو افلاطونی
بازنویسی یک نوشته در زمینه همجوشی و پیوند فرهنگ ها.(تاریخ نگارش نخستین 2019) سرآغاز مکتب نو افلاطونی پلی است میان فلسفه کلاسیک یونان از یک سو و نحله های فلسفی و فکری دوران پس از آن. فلوطین، نماینده اصلی این جریان فلسفی در سده سوم میلادی می زیست. هرچند پایه تفکر فلوطین در فلسفه افلاطون […]
اندیشه های گنوسی
بازبینی”راه” : جستارهای گذشته چشمانداز کلی: تداوم جریانهای رازورانه از مدیترانه تا فلات ایران سرزمین بزرگ مدیترانه و فلات ایران، از روزگار باستان تا پس از ورود اسلام، خاستگاه و گذرگاه جریانهایی بود که در آن دین، فلسفه و عرفان درهم تنیده شد و دستگاههای رازورانهٔ چندقومیتی و چندزبانی شکل گرفت. آموزههایی چون مانویت، گنوسیگری، […]
تاملی کوتاه در اندیشه های متفکران سده نوزدهم فرانسه / بخش دو
اندیشهٔ لیبرال فرانسوا گیزو: میان اصلاح، نظم و آزادی فرانسوا گیزو(1874-1787) یکی از چهرههای برجستهٔ فکری و سیاسی سدهٔ نوزدهم فرانسه است. او که همزمان تاریخنگار، فیلسوف، حقوقدان و سیاستمدار بود، نمایندهٔ نوعی خاص از لیبرالیسم است که بر عقلانیت، نظم اجتماعی و گرایش تدریجی به آزادی استوار است. آثار نظری و تجربیات سیاسی او، […]