قفقاز در عصر روسیه /1
از ورود پتر بزرگ تا فروپاشی امپراتوری تزاری (۱۷۲۲–۱۹۱۷) مقدمه: قفقاز؛ سرزمینی میان امپراتوریها قفقاز در طول تاریخ خود کمتر یک فضای جداافتاده و منزوی بوده است. جایگاه جغرافیایی این سرزمین، میان استپهای اوراسیا در شمال، فلات ایران در جنوب، آناتولی در غرب و دریای کاسپین و راههای آسیای مرکزی در شرق، آن را به […]
قفقاز در عصر روسیه/2
بخش دوم: دگرگونی اقتصادی، نفت باکو و پیدایش جامعه نوین قفقاز دگرگونی اقتصادی قفقاز؛ از راههای سنتی تا اقتصاد امپراتوری الحاق قفقاز به امپراتوری روسیه تنها به معنای تغییر حاکمیت سیاسی نبود؛ بلکه این منطقه را وارد شبکه اقتصادی گستردهتری کرد که مرکز آن در شمال، در شهرهای روسیه اروپایی قرار داشت. روسیه کوشید قفقاز […]
قفقاز/چرا آناتولی ترک شد و قفقاز نه؟
جغرافیا، کوچ، هویت و سرنوشت دو سرزمین همسایه پیشزمینه: کوچ بزرگ به سوی غرب در جستارهای گذشته، به جابهجایی موجهای گسترده قبایل ساکن استپهای شرقی اوراسیا به سوی غرب پرداختیم؛ حرکتی تاریخی که طی چندین سده، سیمای قومی و سیاسی بخش بزرگی از آسیا و اروپا را دگرگون ساخت. این کوچهای بزرگ، گروههای بسیاری از […]
جنبش جنگل؛ از آرمان مشروطه تا جمهوری سوسیالیستی گیلان/3
جنبش جنگل را باید ادامهٔ مستقیم بحران ناتمام مشروطهخواهی در ایران دانست؛ جنبشی که در شرایط فروپاشی اقتدار دولت مرکزی، گسترش نفوذ قدرتهای خارجی و نارضایتی گستردهٔ روستاییان و نیروهای محلی در گیلان سر برآورد. در سالهای پس از پیروزی مشروطه، شمال ایران عملاً به حوزهٔ نفوذ امپراتوری روسیه بدل شده بود و حضور نظامیان […]
ایران در آستانه سده چهاردهم خورشیدی/بخش دوم
این جستار درآمدی است بر بررسی پدیدهٔ برآمدن قدرتهای محلی در ایرانِ. گذار از ممالک محروسه به دولت ملی؛ پدیدهای که در اشکال گوناگون، از جنبش جنگل و خیزشهای شهری چون خیابانی و پسیان، تا کنشهای ایلی و منطقهای همچون گردنکشیهای سمیکو، قاضی محمد و راهزانی گروه هایی چون نایب حسین کاشی، تبلور یافت. این […]
کرت؛ آستانهٔ تمدن اروپایی و پیوندهای فراموششدهٔ مدیترانه و خاورزمین
خوانشی در سنت تاریخنگاری ساختاری ،برگرفته از اندیشههای فردیناند برودل و فریدون آدمیت بازخوانی جستار ژوئن سال 2020 در سایت راه ۱. کرت در سپیدهدم تاریخ دیرپای مدیترانه کرت، بزرگترین جزیرهٔ یونان در خاور مدیترانه، یکی از نخستین کانونهای تمدن در اروپا بهشمار میرود. نخستین باشندگان این جزیره، بهگمان فراوان، از آناتولی به آن کوچیده […]
تاملی کوتاه در اندیشه های متفکران سده نوزدهم فرانسه / بخش دو
اندیشهٔ لیبرال فرانسوا گیزو: میان اصلاح، نظم و آزادی فرانسوا گیزو(1874-1787) یکی از چهرههای برجستهٔ فکری و سیاسی سدهٔ نوزدهم فرانسه است. او که همزمان تاریخنگار، فیلسوف، حقوقدان و سیاستمدار بود، نمایندهٔ نوعی خاص از لیبرالیسم است که بر عقلانیت، نظم اجتماعی و گرایش تدریجی به آزادی استوار است. آثار نظری و تجربیات سیاسی او، […]
تاملی کوتاه دراندیشه های متفکران سده نوزده/بخش 1
در جستار های گذشته، به بررسی کوتاه از رخداد های سده نوزده پرداخته شد. دراین جستار پس از ِیادآوری نام اندیشمندان سده نوزدهم، به بررسی کوتاه ایده چندتن از آنها می پردازیم که در زمینه شناخت جامعه تاثیر گذار بودند. فیلسوفان و متفکران سیاسی نویسندگان و روشنفکران دانشمندان و متفکران علمی در آمد: تحولات و […]
پیدایش کشور یونان.
پیش در آمد در آغاز سدهی نوزدهم، سه امپراتوری بزرگ بر اروپای شرقی فرمان میراندند: روسیهی تزاری، اتریش–مجارستان (هابسبورگ)، و امپراتوری عثمانی. عثمانی، که از سوی سیاستمداران اروپا «مرد بیمار قاره» خوانده میشد، توان تهاجمی خویش را از کف داده و در نگهداری از مرزهای اروپایی خود بیمناک بود. کوششهای دولت عثمانی برای نوسازی ساختار […]
گزارش سفر به یونان
پیش در آمد در جستارهای گذشته به تاریخ یونان کهن ـ در هر دو بخش اروپایی و آسیایی آن ـ پرداخته شد. در جستار آینده نیز به چگونگی پیدایش کشور یونان به معنای دولت-ملت خواهیم پرداخت. محور اصلی این دو جستار، بررسی روند شکلگیری کشور یونان بهعنوان پدیدهای نو در دامان تمدنی کهن است. این […]