قفقاز/چرا آناتولی ترک شد و قفقاز نه؟
جغرافیا، کوچ، هویت و سرنوشت دو سرزمین همسایه پیشزمینه: کوچ بزرگ به سوی غرب در جستارهای گذشته، به جابهجایی موجهای گسترده قبایل ساکن استپهای شرقی اوراسیا به سوی غرب پرداختیم؛ حرکتی تاریخی که طی چندین سده، سیمای قومی و سیاسی بخش بزرگی از آسیا و اروپا را دگرگون ساخت. این کوچهای بزرگ، گروههای بسیاری از […]
جنبش جنگل؛ از آرمان مشروطه تا جمهوری سوسیالیستی گیلان/3
جنبش جنگل را باید ادامهٔ مستقیم بحران ناتمام مشروطهخواهی در ایران دانست؛ جنبشی که در شرایط فروپاشی اقتدار دولت مرکزی، گسترش نفوذ قدرتهای خارجی و نارضایتی گستردهٔ روستاییان و نیروهای محلی در گیلان سر برآورد. در سالهای پس از پیروزی مشروطه، شمال ایران عملاً به حوزهٔ نفوذ امپراتوری روسیه بدل شده بود و حضور نظامیان […]
ایران در آستانه سده چهاردهم خورشیدی/بخش دوم
این جستار درآمدی است بر بررسی پدیدهٔ برآمدن قدرتهای محلی در ایرانِ. گذار از ممالک محروسه به دولت ملی از کشاکش قدرتهای جهانی تا برآمدن قدرتهای محلی در بخش نخست کوشیدیم سیمای ایران در آستانهٔ سدهٔ چهاردهم خورشیدی را از درون بنگریم: سرزمینی پهناور با جمعیتی عمدتاً روستایی و ایلی، راههای پیونددهندهٔ محدود، شهرنشینی اندک […]
کرت؛ آستانهٔ تمدن اروپایی و پیوندهای فراموششدهٔ مدیترانه و خاورزمین
خوانشی در سنت تاریخنگاری ساختاری ،برگرفته از اندیشههای فردیناند برودل و فریدون آدمیت بازخوانی جستار ژوئن سال 2020 در سایت راه ۱. کرت در سپیدهدم تاریخ دیرپای مدیترانه کرت، بزرگترین جزیرهٔ یونان در خاور مدیترانه، یکی از نخستین کانونهای تمدن در اروپا بهشمار میرود. نخستین باشندگان این جزیره، بهگمان فراوان، از آناتولی به آن کوچیده […]
تاملی کوتاه در اندیشه های متفکران سده نوزدهم فرانسه / بخش دو
اندیشهٔ لیبرال فرانسوا گیزو: میان اصلاح، نظم و آزادی فرانسوا گیزو(1874-1787) یکی از چهرههای برجستهٔ فکری و سیاسی سدهٔ نوزدهم فرانسه است. او که همزمان تاریخنگار، فیلسوف، حقوقدان و سیاستمدار بود، نمایندهٔ نوعی خاص از لیبرالیسم است که بر عقلانیت، نظم اجتماعی و گرایش تدریجی به آزادی استوار است. آثار نظری و تجربیات سیاسی او، […]
تاملی کوتاه دراندیشه های متفکران سده نوزده/بخش 1
در جستار های گذشته، به بررسی کوتاه از رخداد های سده نوزده پرداخته شد. دراین جستار پس از ِیادآوری نام اندیشمندان سده نوزدهم، به بررسی کوتاه ایده چندتن از آنها می پردازیم که در زمینه شناخت جامعه تاثیر گذار بودند. فیلسوفان و متفکران سیاسی نویسندگان و روشنفکران دانشمندان و متفکران علمی در آمد: تحولات و […]
پیدایش کشور یونان.
پیش در آمد در آغاز سدهی نوزدهم، سه امپراتوری بزرگ بر اروپای شرقی فرمان میراندند: روسیهی تزاری، اتریش–مجارستان (هابسبورگ)، و امپراتوری عثمانی. عثمانی، که از سوی سیاستمداران اروپا «مرد بیمار قاره» خوانده میشد، توان تهاجمی خویش را از کف داده و در نگهداری از مرزهای اروپایی خود بیمناک بود. کوششهای دولت عثمانی برای نوسازی ساختار […]
گزارش سفر به یونان
پیش در آمد در جستارهای گذشته به تاریخ یونان کهن ـ در هر دو بخش اروپایی و آسیایی آن ـ پرداخته شد. در جستار آینده نیز به چگونگی پیدایش کشور یونان به معنای دولت-ملت خواهیم پرداخت. محور اصلی این دو جستار، بررسی روند شکلگیری کشور یونان بهعنوان پدیدهای نو در دامان تمدنی کهن است. این […]
سیاست خارجی فرانسه در سدۀ نوزدهم: از انقلاب تا امپراتوری استعماری
درآمد سدۀ نوزدهم برای فرانسه، قرنی پر از نشیب و فراز بود: از انقلاب کبیر تا شکست در سدان، از امپراتوری تا جمهوری، و از آرمانهای آزادیخواهانه تا جاهطلبیهای استعماری. در این سده، سیاست خارجی فرانسه نه تنها بازتابی از دگرگونی های داخلی این کشور، بلکه صحنهای بود برای بازتعریف جایگاه آن در نظام جهانی […]
پرواز بر فراز تاریخ فرانسه سده نوزدهم/5 جمهوری سوم
پیش در آمد برپائی جمهوری سوم ، نه حاصل انقلاب بلکه نتیجه شکست سنگین امپراتوردر جنگ با پروس در سال 1870 بود ، مردم فرانسه بار دیگر با پرسشی بنیادین روبهرو شدند: چه ساختار سیاسیای باید جایگزین فرمانروایی پادشاهی شود که نه آرامش سیاسی پدید آورد و نه آبروی ملی را پاس داشت؟ جمهوری سوم، […]